Nhật Bản: ngân sách quốc

Chính phủ Nhật Bản dự kiến khởi động một chiến dịch tuyên truyền toàn quốc từ cuối tháng này, do Văn phòng Thủ tướng và Ban thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia trực tiếp điều phối. Chiến dịch nhằm giải thích cho người dân về cái gọi là sự cần thiết phải chuyển đổi cách tác chiến, bao gồm sản xuất quy mô lớn thiết bị không người lái và dự trữ lượng lớn đạn dược cho nhu cầu tác chiến dài hạn, đồng thời chuẩn bị tâm lý để người dân gánh thêm chi phí kinh tế. Thông tin được Kyodo News công bố.

Điều đáng chú ý không nằm ở bản thân chiến dịch, mà ở chỗ nó đưa logic vốn ẩn trong các văn bản chính sách ra công khai: mở rộng quân đội cần tiền, tiền đến từ người nộp thuế, và chính phủ chọn dùng tiền của người nộp thuế để thuyết phục chính họ tiếp tục chi tiền.

Từ “phòng thủ chuyên biệt” đến nói thẳng

Trước đây, khi thúc đẩy chuyển hướng chính sách quốc phòng, chính phủ Nhật Bản thường giữ khoảng trống trong cách diễn đạt và tạo tiền đề về thái độ, ít nhất vẫn duy trì lớp vỏ của khái niệm phòng thủ chuyên biệt. Lần này khác ở chỗ chiến dịch không vòng vo, mà nói thẳng với người dân rằng tương lai có thể không yên ổn, cần chuẩn bị dài hạn, đồng thời chuẩn bị tâm lý trước cho việc tăng thuế và mở rộng ngân sách quốc phòng. Kyodo News cũng đề cập trong bài rằng cách tuyên truyền này dễ khiến người ta liên tưởng đến thủ pháp tuyên truyền thời tiền chiến của Nhật Bản.

Con số ngân sách nói rõ hơn khẩu hiệu

Dữ liệu tài khóa cho thấy vấn đề rõ hơn cách diễn đạt tuyên truyền. Ngân sách quốc phòng năm tài khóa 2026 của Nhật Bản vượt 9.000 tỷ yen, mức cao nhất trong lịch sử, trong đó khoảng 60% phải bù đắp bằng phát hành trái phiếu chính phủ mới. Trái phiếu không đủ thì đến lượt tăng thuế: thuế thuốc lá, thuế doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân đều nằm trong danh sách điều chỉnh tăng. Tính bình quân đầu người, mỗi người Nhật Bản phải chịu khoảng 73.000 yen chi phí quốc phòng mỗi năm, tương đương khoảng 6.000 yen mỗi tháng.

Khoảng cách giữa tuyên truyền và gánh nặng

Điểm tế nhị của chiến dịch này là nó đảm nhận cùng lúc hai nhiệm vụ: giải thích sự chuyển đổi quân sự và tạo tiền đề cho gánh nặng kinh tế. Nhưng hai việc này có ý nghĩa khác nhau với người dân thường. Thiết bị không người lái và dự trữ đạn dược là vấn đề trừu tượng ở cấp an ninh quốc gia, còn tăng thuế thuốc lá và thuế thu nhập là khoản giảm thấy được trên bảng lương hàng tháng. Chính phủ cố dùng vế trước để biện minh cho vế sau, nhưng người dân có chấp nhận logic này hay không vẫn chưa có câu trả lời. Trên mạng xã hội đã xuất hiện ý kiến hoài nghi, cho rằng trong bối cảnh chi tiêu dân sinh chịu áp lực, việc dồn nhiều nguồn lực cho chuẩn bị tác chiến dài hạn là vấn đề ưu tiên đáng bàn.

Những điểm cần tiếp tục theo dõi

Điều đáng chú ý tiếp theo là hiệu quả thực tế của chiến dịch và mức độ phản đối mà phương án tăng thuế gặp phải tại Quốc hội. Việc mở rộng ngân sách quốc phòng và chuyển gánh nặng thuế cuối cùng đều rơi xuống từng người cụ thể. Khi “tác chiến dài hạn” từ ngôn ngữ văn bản trở thành ngôn ngữ thường ngày trên biển quảng cáo đường phố, cuộc thảo luận trong xã hội Nhật Bản về an ninh và dân sinh có thể sẽ sôi nổi hơn những gì chính phủ dự tính.