GDP Nhật Bản rơi xuống thứ 6

Đầu tháng này, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công bố dự báo đến năm 2027, GDP danh nghĩa của Nhật Bản sẽ bị Ấn Độ và Anh vượt qua, tụt từ vị trí thứ 5 xuống thứ 6 thế giới. Thông tin này ban đầu không gây nhiều phản ứng trên truyền thông và mạng xã hội Nhật Bản, dường như người dân đã quen với những tin tức kiểu này. Nhưng sự im lặng chỉ kéo dài ba bốn ngày, sau đó các hãng truyền thông lớn bắt đầu đưa tin dày đặc. Chủ đề liên quan trên Yahoo News đạt hơn 16 triệu lượt xem, trung bình cứ 9 người Nhật thì có 1 người nhấp vào. NHK và các phương tiện truyền thông chính thống khác cũng tham gia thảo luận. Rõ ràng, sự việc này đã giáng một đòn không nhỏ vào sự tự tin của người Nhật.

Từ vị trí thứ 2 xuống thứ 6 thế giới

Nhìn lại lịch sử, kinh tế Nhật Bản bắt đầu cất cánh từ cuối thập niên 1960. Trong cuộc phỏng vấn đường phố năm 1987, người được hỏi hào hứng nói về đầu tư chứng khoán, đó là thời kỳ hoàng kim của Nhật Bản. GDP chỉ đứng sau Mỹ, Nhật Bản giữ vị trí thứ 2 thế giới trong 42 năm. Đến năm 2010, Trung Quốc vượt Nhật Bản trở thành nền kinh tế thứ 2 thế giới, đúng dịp kỷ niệm 50 năm bình thường hóa quan hệ ngoại giao Trung-Nhật. Truyền thông Nhật Bản đưa tin với chút buồn bã và cảm giác trùng hợp. Sau đó, Nhật Bản lần lượt bị Đức và Ấn Độ vượt qua, tụt xuống thứ 5. Nay đến Anh cũng vượt trước — điều được dự báo sẽ xảy ra vào năm 2029 đã thành hiện thực sớm hơn. Chỉ trong 15 năm ngắn ngủi, GDP từ thứ 2 thế giới rơi xuống thứ 6, sự suy giảm nhanh chóng này khiến người ta phải thở dài.

Phản ứng xã hội và truyền thông nóng lên

Khi tin tức mới xuất hiện, mạng lưới Nhật Bản im lặng đến lạ thường, nhưng vài ngày sau, dư luận bắt đầu sôi động. Nikkei, Yahoo News, NHK và các phương tiện truyền thông khác đồng loạt đưa tin, đài truyền hình còn sản xuất chương trình chuyên đề, thảo luận về sự biến mất của “Made in Japan” và sự sa sút của “cựu cường quốc kinh tế”. Các bài phát biểu trên mạng với chủ đề “Vì sao Nhật Bản mất sức mạnh quốc gia nhanh đến vậy” phân tích rằng cơ cấu tổ chức và nhân viên gần như không thay đổi, nhưng sức mạnh quốc gia lại giảm mạnh, điều này không thể giải thích bằng những nguyên nhân thông thường. Trong phỏng vấn đường phố, khi được hỏi “Bạn biết GDP Nhật Bản hiện xếp thứ mấy không”, có người trả lời thứ hai, thứ ba, cũng có người trả lời thứ bảy, thứ tám, thứ chín, thứ mười, phản ánh nhận thức mơ hồ và lộn xộn của người dân về vị thế kinh tế.

Niềm tin bị tổn thương và suy ngẫm

GDP tụt xuống thứ 6 không chỉ là một con số kinh tế, mà còn chạm đến lòng tự tôn dân tộc của người Nhật. Hình ảnh “thứ 2 thế giới” do phép màu kinh tế thời hậu chiến tạo dựng đã ăn sâu vào lòng người, nay bị vượt qua liên tiếp khiến nhiều người khó chấp nhận về mặt cảm xúc. Những tiếng thở dài của truyền thông và cư dân mạng phản ánh nỗi lo lắng về sự suy giảm sức mạnh quốc gia. Có phân tích chỉ ra rằng già hóa dân số, tăng trưởng năng suất yếu ớt, đồng yên mất giá cùng các yếu tố khác đã dẫn đến sự tụt giảm vị thế kinh tế của Nhật Bản. Nhưng cũng có quan điểm cho rằng thứ hạng GDP không phải là thước đo duy nhất của chất lượng cuộc sống, Nhật Bản vẫn có lợi thế trong các lĩnh vực khoa học công nghệ và văn hóa. Tuy nhiên, không thể phủ nhận dự báo này thực sự đã giáng một đòn vào niềm tin của xã hội Nhật Bản.

Những bất định trong tương lai

Dự báo của IMF dựa trên xu hướng hiện tại, nhưng tương lai vẫn còn biến số. Nhật Bản có thể phục hồi kinh tế thông qua cải cách cơ cấu, hay sẽ tiếp tục suy giảm, vẫn còn phải chờ xem. Đối với người nước ngoài sống tại Nhật Bản, sự thay đổi này cũng đáng quan tâm, nó có thể ảnh hưởng đến cơ hội việc làm, biến động tỷ giá và bầu không khí xã hội. GDP Nhật Bản tụt xuống thứ 6 là một tín hiệu, nhắc nhở mọi người rằng cục diện kinh tế đang được định hình lại. Đối mặt với thực tế này, xã hội Nhật Bản cần suy ngẫm bình tĩnh, chứ không phải chỉ biết thở dài.