Kışın Kapadokya'da araç aküsü: -12 °C sabah ölçümleri

Ocak ortasında Ürgüp’te bir hafta kaldım. Aracım 1.6 dizel, akü 60 Ah, üzerinden yaklaşık 4 yıl geçmiş. Sabah 06:40 civarı hava -12 °C, rüzgâr açık alanda hissedilir şekilde daha sert. İlk iki sabah marş 1,5-2 saniye uzadı, üçüncü sabah gösterge panelinde voltaj düşüşüyle birlikte tek denemede çalışmadı, ikinci denemede aldı. Aynı akü İstanbul’da 2 °C’de hiç sorun çıkarmıyordu; farkı görmek için basit bir kayıt tuttum.

Yaptığım şey şu: akü kutup başlarına doğrudan bağlanan, 20 TL’lik bir voltmetre yerine multimetreyle sabah ve akşam ölçüm aldım. Dinlenmiş voltajı görmek için kontak açmadan önce ölçtüm, sonra marş sırasındaki en düşük değeri kaydettim. Marş sırasında 9,4 V’un altına inen bir akü, soğukta sizi yolda bırakmaya aday hale geliyor; bende sabah 8,9 V’e kadar düştü.

# sabah, kontak kapalı, 12 saat dinlenmiş
multimetre: 12.31 V  (önceki akşam 12.58 V)
# marş anı, en düşük okuma
9.0 V civarı, toparlanma 3 sn
# motor çalışırken alternatör
14.2 V  (beklenti 13.8-14.4)

Alternatör değeri normalse sorun şarjda değil, akünün soğukta kapasite kaybında. Kurşun-asit aküde sıcaklık 25 °C’den -12 °C’ye indiğinde kullanılabilir kapasite kabaca yarıya yakın düşüyor; marş akımı ise tam tersine artıyor. Yani aynı akü, aynı marş motoru, iki farklı yük profili. Benim çözümüm aküyü değiştirmek değil, önce ölçümle karar vermek oldu: dinlenmiş voltaj 12,2 V altındaysa ve marş 9,5 V’un altına iniyorsa değişim zamanı yaklaşmış demektir. Değişim yapmadan önce kutup başlarını temizleyip sıkma torkunu kontrol ettim, çünkü gevşek kutup soğukta daha çok direnç gösteriyor.

Bu yöntemin sınırı şu: multimetre yük altında gerçek akü iç direncini göstermez, sadece belirti verir. -15 °C altında ve rüzgârlı açık otoparkta sabah ölçümü yaparken kendim de üşüdüm, ölçüm sayısı azaldı; tek sabahın verisiyle karar vermeyin, en az üç sabah aynı saatte bakın. Ayrıca araçta sürekli çalışan kamera veya sonradan takılan bir takip cihazı varsa, park halindeki tüketim ölçümü bozar; bunu sigorta kutusundan ölçerek ayırmanız gerek. Benim asıl hatam, ilk gün motoru çalıştırdıktan hemen sonra ölçüm yapıp 14 V görüp “akü iyi” demem oldu; o değer alternatörün, akünün değil.

Sizin aracınızda kışın sabah marşta en düşük kaç volt görüyorsunuz, ve bunu hangi sıcaklıkta ölçtünüz?